Werk je net als wij aan een gezonde leefomgeving en een levend landschap? Dan wil je vast ook weten wat de impact is van wat je aan het doen bent. Doen we de juiste dingen om die stip aan de horizon te bereiken? 

Misschien herken je het probleem: als je werkzaam bent in het groen, weet je niet altijd of je preciés de juiste dingen doet. Wat we wél weten, is dat we niet meer op dezelfde manier door kunnen gaan met het gebruiken van onze leefomgeving. Alleen door het radicaal anders te gaan doen, kunnen we het tij keren en de neerwaartse lijn van landschapsdegradatie en de teloorgang van biodiversiteit ombuigen. We zetten ons er dagelijks voor in, net als velen met ons. Maar hoe weten we dat we op de goede weg zijn? Wat is onze impact op onze omgeving eigenlijk? Sander Kristalijn, directeur van NLadviseurs, neemt ons mee in de uitdagingen die hij tegenkomt bij het inzichtelijk maken van impact.

 

Landt je advies wel?

“Wat impact is en hoe je dat meet, is een vraag die ons bij NLadviseurs allemaal bezighoudt”, vertelt Sander. “Enerzijds omdat wat wij doen een schakel is binnen het grotere geheel. We adviseren en bedenken, maar we voeren niet zelf uit. Je weet dus vaak niet in hoeverre je advies landt of opgepikt wordt. Anderzijds stellen we onszelf de vraag omdat bijvoorbeeld een ecologisch beheerde berm niet ineens volstaat met kruiden en bloemen. Met andere woorden, we zien niet de volgende dag al het resultaat van wat we doen en adviseren. Impact in beeld krijgen is in ons vakgebied niet makkelijk.” 

Impact is betrokkenheid

Dat brengt ons bij de vraag: wat ís impact eigenlijk? Is dat het aantal aangeplante bomen binnen een bepaald project? De hoeveelheid vierkante meters natuur die erbij is gekomen? Of kwetsbare soorten waarmee rekening gehouden is bij een gebiedsontwikkeling? Bij alle drie deze voorbeelden is het antwoord ‘ja’, volgens Sander. Hij legt uit: “De meest simpele manier om te kijken naar impact is betrokkenheid. Waar en wanneer ben je betrokken? Daar kun je in ons geval zelfs een duidelijke kaart van maken, met projecten door heel Nederland. Van golfbanen tot gemeentes en van bouwput tot bedrijventerrein, op heel veel plekken hebben we mee mogen denken over ecologische begeleiding, beheer, beleid en inrichting.” 

Evalueren en extraheren  

Een al iets complexere manier om impact concreet en tastbaar te maken, is kijken naar specifieke projecten en diensten, die evalueren en eruit extraheren wat uit zo’n project of dienst voortvloeit. Sander noemt de opdracht voor de Waterleidingmaatschappij Drenthe. “Op basis van de methodiek van Basiskwaliteit Natuur hebben we daar eerst onderzoek gedaan en de condities in de terreinen in kaart gebracht. Vervolgens hebben we gekeken welke inrichtingsstrategie goed werkt om de biodiversiteit in de terreinen te versterken en zo toe te werken naar een basiskwaliteit van de natuur. Maar niet alleen op het gebied van natuurwaarden en inrichting denken we mee, dat doen we ook op strategisch niveau.

Sturing door kaders

Het schrijven van beleid is ook een goed voorbeeld van impact. Een beleidsplan is kaderstellend, daarin zet je de randvoorwaarden uiteen voor een bepaalde periode en stel je concrete doelen die direct aan budget worden gekoppeld. Als het beleidsstuk door het bestuur of de politiek is vastgesteld, is de impact heel groot. WMD heeft bijvoorbeeld veel terreinen verpacht. Door in de pachtcontracten voorwaarden op te nemen die biodiversiteit ten goede komen, zoals afstappen van pesticidengebruik, kun je grote slagen slaan. Sander: “Al voeren we niet zelf ons advies uit, toch zien we dat we veel impact maken in dit project. We kunnen meedenken over beleid én direct de verdiepende stap zetten richting het praktisch maken van dat beleid. Het is bijzonder om op die manier mee te kunnen werken aan het veiligstellen van waterwinning voor de toekomst.”

“Wetgeving en beleid zijn misschien niet zo sexy, maar zorgen er wel voor dat we op een verantwoorde manier omgaan met potentiële natuurwaarden. Als wij een organisatie met uitvoerders, zoals Donkergroep met 6.000 werknemers, hierop kunnen trainen, voelt dat misschien niet als impact, maar die is er dus juist wél en werkt als een olievlek.”

Het begin van gedragsverandering  

“Ons groenbeheerplan voor de gemeente Terschelling zie ik ook als een voorbeeldproject als het gaat over impact”, gaat Sander verder. “We hebben daar heel praktische adviezen gegeven die worden opgepakt. Dat gaat bijvoorbeeld over niet langer zes, maar twee keer per jaar maaien. In het buitengebied worden de polderbermen nu zelfs maar voor de helft gemaaid. De andere helft wordt dus een heel jaar met rust gelaten, zodat de ongewervelden die voor hun levenscyclus volledig afhankelijk zijn van die berm, de kans krijgen een nieuwe generatie voort te brengen. In het kader van de ongewerveldencrisis is dat natuurlijk heel waardevol. Bovendien hebben we daar vanuit een traditionele beheergedachte gewerkt aan beheer dat meer openstaat voor biodiversiteit. We hebben mensen van oude gedachten proberen af te brengen. Door praktische veranderingen in het beheer komt er ook een gesprek op gang. Daardoor verandert het bewustzijn. Zo snijdt het mes aan twee kanten.”

Idealisme vs. realisme

Impact kunnen maken heeft volgens Sander ook te maken met realisme. We maken allemaal die reis van zoeken naar de juiste wegen om te bewandelen om dat levende landschap te realiseren. Sander legt uit: “Wij proberen vanuit onze kennis en expertise en met onze producten een stap in die richting te zetten, bijvoorbeeld door het maken van kansenkaarten met te verzilveren natuur- en biodiversiteitskansen. Dat zijn projecten die wij fantastisch vinden om te doen. Dat zíjn ze ook, maar de implementatie ervan en de implicaties die het verzilveren met zich mee kunnen brengen, daar denken we misschien te licht over. De openbare ruimte anders inrichten en anders beheren, kost geld, vraagt om gedragsverandering, draagvlak en een andere visie van mensen. Je hebt te maken met uitvoerders die gewend zijn op een bepaalde manier te werken of met inwoners die er ook wat van vinden. Het mooie van onze onafhankelijke positie is dat wij vrij kunnen nadenken over ideale oplossingen voor de langere termijn. Tegelijkertijd is het belangrijk realistisch te zijn, zodat onze plannen en adviezen ook echt opgevolgd zullen worden. Feedback of kritiek op de gedragsverandering die we proberen te bewerkstelligen zou je kunnen zien als iets negatiefs. Maar als je bedenkt dat dat ons werk juist realistischer maakt, zorgt het op lange termijn voor meer impact.” 

“Wij zien als adviesbureau overal kansen voor natuur, maar die zijn er niet van de ene op de andere dag. Ze kosten tijd en geld en vragen om een omslag in denken en doen. Bij de politiek, bij beheerders, bij bewoners… We moeten samen aanknopingspunten vinden voor blijvende verandering.”

Anders leren kijken

Impact is dus vaak ook minder tastbaar en zelfs bij duidelijk omkaderde projecten blijft de mate van invloed lastig te bepalen met harde cijfers. Sander: “Want wat ons betreft gaat het dus ook over de denk- en werkwijze van mensen beïnvloeden, hen anders leren kijken naar hun omgeving, natuur en groenbeheer. Wij werken daarvoor met onder meer onze communicatieplannen, participatietrajecten en visualisaties. De impact hiervan is niet direct zichtbaar, maar uiteindelijk op de langere termijn misschien wel het grootst.  Als bureau denken we daarom op allerlei manieren na hoe ver onze impact reikt, wat impact volgens ons is en hoe we die kunnen meten.” 

Impactdashboard in ontwikkeling

We weten al wáár in Nederland we projecten hebben gedaan en wát we daar hebben gedaan. Met die data hebben we de eerste stap gezet richting de ontwikkeling van een impactdashboard. “We proberen nu meer parameters te vinden die goed weergeven wat de impact van ons werk is”, vertelt Sander. “Het impactdashboard gaan we intern inzetten om collega’s te motiveren, te laten zien in hoeverre hun werk bijdraagt aan de grotere doelen. Maar ook naar buiten toe is het dasboard belangrijk; zo kunnen we met onze opdrachtgevers kijken waar we aan werken, wat ons lukt en of we op de goede weg zitten. Het komende jaar gebruiken we om dat dashboard verder te ontwikkelen, na te denken over de definitie van impact en hoe we daar de juiste data aan kunnen koppelen. Onze impact is natuurlijk niet iets dat we alleen bereiken, we doen het samen. Als we vaker bij onze klanten terugkomen omdat ze tevreden zijn met wat we doen en steeds weer een nieuwe opdracht krijgen, vergroot dat ook de impact.”