Bermbeheerplan

Een bermbeheerplan is niet wettelijk verplicht, maar wordt in de praktijk vaak aanbevolen wanneer een organisatie ecologisch bermbeheer structureel wil uitvoeren. Een logisch moment voor het opstellen van een bermbeheerplan is wanneer een nieuw beheerbestek wordt aanbesteed.

Een bermbeheerplan is met name verstandig wanneer:

• Een provincie, gemeente of waterschap ecologisch verantwoord bermbeheer wil uitvoeren.
• Bermen onderdeel zijn van biodiversiteitsbeleid, zoals Basiskwaliteit Natuur of Basiskwaliteit Groenbeheer.
• Er gewerkt wordt binnen de Omgevingswet, waarin zorgplicht voor de natuur geldt.
• Bermen grenzen aan beschermde leefgebieden.

Een bermbeheerplan helpt om beheerkeuzes juridisch, ecologisch en praktisch te onderbouwen.

Bermen worden meestal gemaaid door gemeenten, provincies of aannemers die door hen zijn ingehuurd. Deze aannemers moeten beschikken over ecologische vakkennis, omdat maaien van bermen veel specialistischer is dan het maaien van een gazon. ‘

De aannemers werken volgens ecologische richtlijnen en moeten onder andere:

• Rekening houden met beschermde flora en fauna.
• Controleren op nesten.
• Gefaseerd maaien.
• Bijdragen aan natuurlijk plaagbeheer (bijvoorbeeld door ecologische bermen zo te beheren dat natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups worden ondersteund).

Bermen fungeren als leefgebied voor allerlei soorten planten, insecten, vogels en kleine zoogdieren. Ecologisch bermbeheer speelt daarom een belangrijke rol in het versterken van biodiversiteit buiten natuurgebieden.

Ecologische bermen bevatten verschillende bloemen en kruiden die fungeren als waardplant voor uiteenlopende vlindersoorten. Een bloemrijke berm levert nectar en stuifmeel voor insecten en andere be aanwezige insecten dienen vervolgens weer als voedselbron voor vogels en kleine zoogdieren. Een grote variatie aan plantensoorten resulteert bovendien in een lage bloeiboog gedurende het seizoen.

Daarnaast fungeren bermen als ecologische verbindingszones tussen natuurgebieden. Dieren kunnen zich via de berm veilig tussen leefgebieden verplaatsen. Een aaneengesloten netwerk van ecologisch beheerde bermen versterkt de ecologische samenhang van het landschap.

Er zijn verschillende maatstrategieën die passen bij ecologisch bermbeheer:

• Gefaseerd maaien. Niet de hele berm tegelijk maaien en per maaibeurt minimaal 30% van de vegetatie laten overstaan, zodat schuilplekken en voedsel aanwezig blijven voor dieren en er een continu nectaraanbod is voor insecten gedurende het seizoen.
• Eén of twee maaibeurten per jaarHet aantal maaibeurten hangt af van de voedselrijkdom van de bodem en de gewenste vegetatieontwikkeling.
• Sinusbeheer. Een slingerend maaipatroon waarbij delen blijven staan voor extra structuur en variatie.
• Gefaseerde overgangszones. Variatie tussen kort en ruiger beheer in de breedte en lengte van de berm.
• Inzet van geschikte machines, zoals een cyclomaaier of maaizuigcombinatie met ecokop.

Het is belangrijk dat de maaistrategie wordt afgestemd op bodemtype, voedselrijkdom en aanwezige soorten. Een bermbeheerplan vertaalt deze keuzes naar duidelijke en uitvoerbare beheerafspraken.