Met de Europese Natuurherstelverordening is natuurherstel geen vrijblijvende verplichting meer, maar een wettelijke opdracht richting 2030. Gemeenten staan daarmee voor de vraag: hoe geven we hier richting aan, en waar beginnen we? Om te helpen bij die eerste, strategische afweging schreven we een coalitienotitie, die nieuw gekozen partijen – ongeacht politieke kleur – ondersteunt bij het maken van politieke keuzes rondom natuurherstel en het zetten van een stip aan de horizon. Wil je weten hoe je deze koers vervolgens vertaalt naar concrete stappen? Dan helpt ons groenaanvalsplan je op weg.
Welke stappen kun je zetten om natuur onderdeel te laten zijn van de coalitieplannen? Daarvoor schreef Guido Hamelink, oprichter van NLadviseurs, een coalitienotitie. Nog niet gelezen? Je kunt hem hieronder aanvragen. Ben je benieuwd wat je nu al in gang kunt zetten om voor te sorteren op de verplichtingen van de Natuurherstelwet? Ons devies: deel dergelijke grote opgaven op in kleinere en concrete stappen.
Van klein tot groot zijn er kansen: van ecologisch bermbeheer tot aan een biodiversiteitsplan, van een natuurkansenkaart tot een beheerplan. Door niet alleen te kijken naar het onderhoud van bestaand groen, maar juist ook naar hoe je nieuwe natuur kunt ontwikkelen, boek je stap voor stap vooruitgang.
Gemeente Utrecht laat zien dat ecologisch maaibeheer ook in het stadshart een plek kan hebben. Deze weelderige berm is een voorbeeld van landschapshertstel in de stad.
Groenaanvalsplan in 5 concrete stappen
1. Ga voor ecologisch bermbeheer
Kies voor het laaghangend fruit met ecologisch bermbeheer. Met relatief eenvoudige stappen in je maaibeheer kun je snel bijdragen aan grotere soortenrijkdom in bermen. Als je bedenkt dat Nederland maar liefst 250.000 km aan berm is én dat 90% van het wegennet onder beheer van onze gemeenten valt, dan weet je ook: dit is de eenvoudigste manier om impact te maken! Bermen fungeren als groene corridors door het verbinden van stukken groen, waardoor soorten zich makkelijker kunnen verspreiden. Parken, plantsoenen en omliggende natuur krijgen samenhang door ecologisch bermbeheer. Maar de berm dient niet alleen als verbinding, hij biedt ook leefruimte aan allerhande bestuivers en andere ongewervelden. Ook voor kleine gewervelde dieren is de berm een belangrijk leefgebied. Volgens onderzoek van de Vlinderstichting is circa 60% van de gemeenten bezig met ecologisch bermbeheer. Voor veel gemeenten ligt hier dus nog een grote kans om snel positieve impact te maken.
2. Breng de basis op orde
We weten nog niet zeker of Basiskwaliteit Natuur onderdeel wordt van de wettelijke verplichtingen die voortvloeien uit de Natuurherstelwet. Hoe dan ook is het een effectieve methodiek om gebiedsgericht met andere stakeholders te werken aan de ideale uitgangssituatie en basiscondities in het landschap voor allerlei algemene soorten. Basiskwaliteit Natuur richt zich op natuur buiten de ‘klassieke’ natuurgebieden en is daarom voor gemeenten een effectief hulpmiddel om natuur te versterken in gebieden met andere bestemmingen, zoals woonwijken, sportcomplexen en industriegebieden. Wil je kleinschaliger of laagdrempeliger aan de slag? Dan kun je met onze eigen methodiek Basiskwaliteit Groenbeheer werken aan de basiscondities voor biodiversiteit in je eigen beheervakken. Lees hier meer.
3. Zet natuurkansen op de kaart
Kies een gebiedsgerichte aanpak en kijk wat mogelijk is op verschillende plekken binnen je gemeente. Wat doe je waar en waarom? Een natuurkansenkaart toont met drie kaartlagen waar je de openbare ruimte kunt aanpassen, omvormen of waar je nieuwe elementen kunt toevoegen. Je kunt filteren op basis van inspanning en kosten, zodat je snel kunt zien waar de grootste impact mogelijk is. Deze aanpak helpt je prioriteiten stellen en de juiste maatregelen kiezen. Het is een heel concrete manier van planvorming.
4. Zie een groenbeheerplan als een krachtig beleidsstuk
Een groenbeheerplan is hét beleidsinstrument dat kaders stelt en richting biedt om eisen en doelen die voortvloeien uit de Natuurherstelwet te behalen. Veel gemeenten leggen in een beheerplan vast hoe ze het onderhoud van hun beheervakken vormgeven. Een groenbeheerplan kan echter veel meer betekenen dan het handhaven van de status quo. Door vast te leggen hoe je natuurherstel meeneemt in beheer- en uitvoeringsplannen, wordt een groenbeheerplan het meest concrete beleidsstuk om je doelstellingen te behalen. In een groenbeheerplan kun je bijvoorbeeld een boomvisie opnemen, of plannen om gemeentelijke aanplant om te vormen naar zoveel mogelijk inheems groen. Een groenbeheerplan is dan ook urgenter dan ooit. Je kijkt in dit plan dus niet alleen naar het behoud en onderhoud van groen dat er al is, maar juist naar manieren om méér natuur te ontwikkelen. Wil je biodiversiteit ook op andere manieren borgen in beleid? We schreven biodiversiteitsplannen voor meerdere gemeenten om het thema integraal in te bedden in andere gemeentelijke domeinen.
5. Monitoring voor meten effectiviteit, onderbouwing en draagvlak
Door te monitoren en resultaten zichtbaar te maken, kun je bijsturen waar dat nodig is. Je ziet bijvoorbeeld welke ecologische beheermethoden effect hebben, of het aanleggen van een amfibieënpoel de gewenste soorten naar je gebied heeft gelokt of waar knelpunten zitten in het ecologisch functioneren van een gebied. Maar ook helpt het om keuzes te onderbouwen richting de gemeenteraad. Daarbij vormen geboekte resultaten een krachtig vertrekpunt voor communicatie richting bewoners en andere belanghebbenden. Door succesverhalen te delen met bijvoorbeeld omwonenden ontstaat een stevige onderbouwing van het belang van landschapsherstel.
Hulp nodig bij de vertaalslag?
Wil je meer weten over een van deze stappen of heb je een ander idee? Wij denken graag met je mee. Wil je verder lezen over welke stappen je kunt zetten richting een levend landschap? Lees hier verder.
